Đậu Tằm Là Gì? 10 Công Dụng Trong Chăn Nuôi
Đậu tằm đang trở thành một trong những nguyên liệu protein thực vật được quan tâm trong ngành chăn nuôi và thủy sản. Nhờ hàm lượng dinh dưỡng cao, khả năng thay thế một phần bột cá và khô đậu nành, đậu tằm được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong sản xuất thức ăn cho gia súc, gia cầm và thủy sản.
Không chỉ giúp tối ưu chi phí sản xuất, đậu tằm còn mang lại nhiều lợi ích về tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn và phát triển bền vững trong ngành feed hiện đại.

Đậu tằm là gì?
Đậu tằm (Fava Bean hoặc Broad Bean) là cây họ đậu có hạt lớn, chứa nhiều protein, tinh bột và axit amin thiết yếu. Trong ngành thức ăn chăn nuôi, đậu tằm thường được sử dụng dưới dạng:
- Hạt nguyên
- Đậu nghiền
- Bột đậu tằm
- Nguyên liệu phối trộn thức ăn công nghiệp
So với nhiều loại nguyên liệu thực vật khác, đậu tằm có giá trị dinh dưỡng khá cao và phù hợp với nhiều đối tượng vật nuôi khác nhau.
Đậu tằm trồng ở đâu? Nguồn nào chất lượng tốt?
Đậu tằm được trồng nhiều tại Trung Quốc, Úc, Canada và một số nước châu Âu. Trong ngành thức ăn chăn nuôi, khi trồng từ Úc và Canada thường được đánh giá cao nhờ hàm lượng protein ổn định, ít tạp chất và chất lượng đồng đều. Trong khi đó, nguồn hàng Trung Quốc có ưu điểm về giá thành và sản lượng lớn.

Giá trị dinh dưỡng của đậu tằm
Đậu tằm được đánh giá là nguồn protein thực vật tiềm năng nhờ hàm lượng dinh dưỡng ổn định.
Thành phần dinh dưỡng tham khảo
| Thành phần | Hàm lượng trung bình |
|---|---|
| Protein thô | 24 – 32% |
| Tinh bột | 35 – 45% |
| Chất xơ | 5 – 10% |
| Lipid | 1 – 2% |
| Lysine | Cao |
| Methionine | Trung bình thấp |
Ngoài ra, chúng còn chứa:
- Magie
- Photpho
- Vitamin nhóm B
- Khoáng vi lượng
Nhờ đó, loại nguyên liệu này được ứng dụng rộng rãi trong các công thức thức ăn hiện đại.

10 công dụng của đậu tằm trong chăn nuôi mà không phải ai cũng biết.
1. Bổ sung nguồn protein thực vật chất lượng cao
Chứa hàm lượng protein khá tốt, giúp hỗ trợ:
- Phát triển cơ bắp
- Tăng trọng
- Cải thiện hiệu quả tăng trưởng
Đây là lý do nhiều nhà máy thức ăn chăn nuôi sử dụng đậu tằm để thay thế một phần nguồn đạm động vật.
2. Giúp giảm chi phí thức ăn chăn nuôi
Giá bột cá và khô đậu nành thường biến động mạnh. Trong khi đó, đậu tằm có thể giúp:
- Tối ưu giá thành khẩu phần
- Giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu
- Chủ động nguồn nguyên liệu sản xuất
Đây là lợi thế quan trọng đối với các trang trại và nhà máy feed quy mô lớn.

3. Có thể thay thế một phần bột cá
Trong ngành thủy sản, đậu tằm nhập khẩu Úc được xem là giải pháp giúp giảm tỷ lệ sử dụng bột cá trong khẩu phần.
Nếu phối trộn đúng kỹ thuật, có thể thay thế một phần:
- Fish meal
- Soybean meal
- Gluten protein
Điều này giúp giảm áp lực chi phí nguyên liệu cho ngành nuôi trồng thủy sản.
4. Hỗ trợ tăng trưởng cho gia cầm
Đậu tằm có thể sử dụng trong khẩu phần:
- Gà thịt
- Gà đẻ
- Vịt
- Cút
Nhờ hàm lượng lysine cao, đậu tằm hỗ trợ:
- Phát triển khung cơ
- Cải thiện tăng trọng
- Hỗ trợ chuyển hóa thức ăn
Tỷ lệ sử dụng cho gia cầm
| Vật nuôi | Tỷ lệ khuyến nghị |
|---|---|
| Gà thịt | 5 – 15% |
| Gà đẻ | 5 – 10% |
5. Ứng dụng tốt trong nuôi heo
Đối với heo thịt, đậu tằm giúp bổ sung:
- Protein
- Năng lượng
- Axit amin thiết yếu
Khi phối trộn hợp lý, đậu tằm có thể giúp:
- Cải thiện tăng trưởng
- Hỗ trợ phát triển nạc
- Giảm giá thành thức ăn
Tuy nhiên, cần kiểm soát tỷ lệ sử dụng đối với heo con để tránh ảnh hưởng tiêu hóa.

6. Phù hợp cho cá và thủy sản
Trong nuôi trồng thủy sản, đậu tằm được nghiên cứu sử dụng cho:
- Cá rô phi
- Cá chép
- Cá tra
- Cá biển
- Một số loài tôm
Đặc biệt, cá rô phi có khả năng tiêu hóa protein thực vật khá tốt nên có thể trở thành nguyên liệu thay thế tiềm năng trong công thức thức ăn bên cạnh đó các trang trại nuôi cá chép thường xuyên sử dụng để thành cá chép giòn ăn đậu tằm.
Tỷ lệ sử dụng tham khảo cho thủy sản
| Đối tượng | Tỷ lệ sử dụng |
|---|---|
| Cá rô phi | 10 – 20% |
| Cá tra | 5 – 15% |
| Tôm | 5 – 10% |

7. Tăng tính bền vững cho ngành chăn nuôi
Xu hướng hiện nay là giảm phụ thuộc vào nguyên liệu đạm động vật và hướng đến nguồn protein thực vật bền vững hơn.
Công dụng của đậu giúp:
- Giảm áp lực khai thác bột cá
- Tăng tính bền vững chuỗi sản xuất
- Đa dạng hóa nguyên liệu feed
Đây là xu hướng được nhiều doanh nghiệp thức ăn chăn nuôi quan tâm.
8. Cải thiện hiệu quả phối trộn thức ăn
Có thể phối hợp với:
- Bắp
- Cám gạo
- Khô đậu nành
- Bột cá
- Enzyme tiêu hóa
Nhờ đó, nhà sản xuất dễ dàng xây dựng khẩu phần tối ưu theo từng giai đoạn phát triển của vật nuôi.

9. Giúp đa dạng nguồn nguyên liệu thức ăn
Việc phụ thuộc quá nhiều vào một nguồn nguyên liệu có thể làm tăng rủi ro chi phí sản xuất.
Sử dụng hạt đậu này giúp:
- Đa dạng công thức feed
- Chủ động nguồn cung
- Tăng tính linh hoạt sản xuất
Đây là lợi thế quan trọng trong bối cảnh giá nguyên liệu liên tục thay đổi.
10. Có thể kết hợp với enzyme để tăng hiệu quả tiêu hóa
Một số yếu tố kháng dinh dưỡng trong đậu tằm Úc có thể làm giảm khả năng hấp thu nếu sử dụng quá nhiều.
Tuy nhiên, khi kết hợp với:
- Enzyme tiêu hóa
- Xử lý nhiệt
- Công nghệ nghiền mịn
Hiệu quả sử dụng đậu tằm sẽ được cải thiện đáng kể.
Những lưu ý khi sử dụng đậu tằm trong chăn nuôi
Mặc dù có nhiều lợi ích, đậu tằm vẫn cần được sử dụng đúng kỹ thuật để đạt hiệu quả tối ưu.
Không nên sử dụng quá mức
Hàm lượng tannin và các hợp chất kháng dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến:
- Khả năng tiêu hóa
- Tốc độ tăng trưởng
- Hiệu quả sử dụng protein
Nên xử lý trước khi phối trộn
Các phương pháp phổ biến gồm:
- Rang nhiệt
- Hấp
- Nghiền mịn
Điều này giúp tăng khả năng tiêu hóa và giảm tác động của hợp chất kháng dinh dưỡng.
Cần cân đối axit amin
Chúng khá giàu lysine nhưng hàm lượng methionine chưa cao, vì vậy cần phối hợp thêm:
- Bột cá
- Methionine tổng hợp
- Các nguồn protein khác
Kết luận
Đậu tằm là nguồn nguyên liệu giàu protein và có nhiều tiềm năng trong ngành thức ăn chăn nuôi và thủy sản. Với khả năng thay thế một phần bột cá và khô đậu nành, giúp giảm chi phí thức ăn, tăng tính bền vững và đa dạng hóa nguồn nguyên liệu feed.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tối ưu, người chăn nuôi và nhà máy sản xuất thức ăn cần sử dụng đúng tỷ lệ, xử lý phù hợp và phối trộn cân đối dinh dưỡng theo từng đối tượng vật nuôi.
Câu hỏi thường gặp
Có thể thay thế hoàn toàn bột cá không?
Không. Chỉ nên thay thế một phần bột cá để đảm bảo cân đối axit amin cho vật nuôi và thủy sản.
Có cần xử lý nhiệt trước khi sử dụng không?
Có. Xử lý nhiệt giúp giảm các hợp chất kháng dinh dưỡng và cải thiện khả năng tiêu hóa.
Có phù hợp cho nuôi cá không?
Có. Được ứng dụng cho nhiều loài cá như cá rô phi, cá tra và một số đối tượng thủy sản khác.
Đậu tằm có giúp giảm chi phí thức ăn chăn nuôi không?
Có. Đây là nguồn protein thực vật giúp tối ưu chi phí phối trộn trong ngành chăn nuôi và sản xuất thức ăn công nghiệp.